Krótki przewodnik po fake newsach o koronawirusie [Aktualizacja 02.04.2020]

26 marca 2020, 19:43
MicrosoftTeams-image
Fot. Polska Policja

Spiskowe narracje i fake newsy są zawsze tam, gdzie występuje niepewność, strach oraz panika. Informacji odnośnie koronawirusa pojawia się tak wiele, że niezbędna jest ich selekcja, aby nie paść ofiarą nieprawdziwej informacji lub co gorsza, aby nie przelać swoich środków na konto czekających na chwilę nieuwagi przestępców. Co nowego, lecz nieprawdziwego w sprawie koronawirusa już wiemy? 

W ostatnich tygodniach koronawirus stał się niemalże numerem jeden we wszystkich telewizjach informacyjnych. Obecnie w mediach praktycznie żadne informacje poza tematyką patogenu się nie pojawiają. Za coraz dynamiczniej rozwijającą się pandemią, dzielnie próbują nadążyć cyberprzestępcy oraz “producenci” fake newsów.

Na naszym portalu niemal codziennie pojawiają się informacje odnośnie kolejnych wykrytych prób wykorzystania niepokoju społecznego do kradzieży danych czy pieniędzy oraz coraz to nowszych nieprawdziwych informacji wpuszczanych celowo lub wynikających z niewiedzy. Dlatego też przygotowaliśmy podsumowanie dotychczasowych fake newsów, a także ostrzeżeń, które będziemy aktualizować na bieżąco. 

#67 Fake news: Zdjęcie Włoszki opłakującej ofiary 

Na Facebooku pojawiło się zdjęcie kobiety opłakującej zmarłych wśród trumien, które są przykryte wiązankami kwiatów.  Zdjęcie, które miało prezentować skalę  tragedii we Włoszech z powodu koronawirusa, zanim wykryte przez fact checkerów zostało udostępnione w sieci ponad 4 tys. razy.

AFP prześwietliło jednak sprawę i okazuje się, że zdjęcie faktycznie pochodzi z Włoch, ale z 2009 roku, kiedy to doszło do trzęsienia ziemi w L’Aquili, w wyniku którego zginęło ponad 300 osób.

#66 Fake news:  Kolejna dezynfekcja ze śmigłowca

Polacy kochają śmigłowce i dezynfekcje :)

Fake news #44 mówiący o przeprowadzeniu nocnej dezynfekcji ze śmigłowca powrócił na Górny Śląsk. 

“Wojewoda Śląski informuje, że dzisiaj w nocy od 23.00 do 5.00 godz. będzie przeprowadzona dezynfekcja ze śmigłowca. W tym czasie proszę o zamknięcie okien i drzwi.” 

Zanim wykrył ją Demagog, informacja została udostępniona ponad 6 tys. razy.  Informacja została oficjalnie zdementowana przez Wojewodę Śląskiego. 

#65 Fake news: W Izraelu nie stwierdzono zgonów z powodu koronawirusa …. a tak poza tym to pijcie wodę z cytryną 

Łańcuszki, łańcuszki i jeszcze raz łańcuszki ….

Jakbyście jeszcze nie otrzymali tych odkrywczych informacji to w Izraelu nie było żadnych zgonów z powodu koronawirusa. Nie do końca rozumiemy naginanie faktów odnośnie ludzkiej tragedii na potrzeby “głupkowatej” wiadomości z przepisem na nieśmiertelność, tym bardziej, że eliksir zdrowia posiada prosty skład - gorąca woda, cytryna i soda oczyszczona.  

Według statystyk umieszczonych na portalu worldometers.info (02.04.2020) w Izrael zachorowało ponad 6 tys. osób, a zmarły 33 osoby.

Drugi łańcuszek był już bardziej ambitny … bo w formie filmu. Ale eliksir życia podobny - gorąca woda z cytryną (może ta soda oczyszczona to tylko dla smaku?).

Oba łańcuszki były rozpowszechniane m.in. przez Messengera, a zostały wykryte przez fact checkerów z Fakenews.pl

Przypominamy, cytryna nie uratuje świata!

#64 Fake news: Rząd odebrał maszyny do wykonywania testów na koronawirusa zakupione przez szpital w Grodzisku Mazowieckim

Informacja odnośnie rzekomego odebrania sprzętu szpitalowi w Grodzisku Mazowieckim pojawiła się zarówno na lokalnych jak i ogólnopolskich portalach informacyjnych, wywołując w sieci sporo emocji zarówno w komentarzach pod tekstami jak i na linkujących do nich postach w mediach społecznościowych. 

Już dzień po publikacji informacji na lokalnym portalu informacja ta została zdementowana przez Urząd Gminy, jednak przekazują ją dalej portale eksperckie i ogólnopolskie opierały się na pierwotnej wersji – czyli artykule przygotowanym przez lokalny portal.

-----------------------------------------02.04-------------------------

#63 Ostrzeżenie: Lwy na rosyjskich ulicach

Na początku żart a potem … w zmienionej formie wiadomość powraca jako fake news. Pamiętacie przykład #44 gdzie żarcik o opryskach ze śmigłowca przerodził się w fake newsa? 

Aby anglojęzyczny “breaking news” nie przerodził się w polską “łamiącą wiadomość” już teraz ostrzegamy - informacja o wypuszczeniu przez władze Rosji lwów aby pilnowały przestrzegania kwarantanny jest dowcipem. Jak dotychczas w polskiej sieci żarcik jeszcze “nie załapał” - może jednak jest mało śmieszny :).

Koteczki są fajne, ale Rosjanie dalej oglądają je w zoo i niech tak lepiej pozostanie. 

#62 Fake news: Wyspowiadaj się online!

Spowiedź i pokuta online? Oczywiście za odpowiednią opłatą. Ale uwaga można dostać rabat! “Jeśli chcesz uzyskać rabat w wysokości 25% - wyślij grzechy e-mailem!”. Satyryczna strona poprawiła kilku osobom humor, kilku “napsuła krwi” a emocje wyrazili w komentarzach. 

No więc, jeśli natrafiliście na stronę http://www.ojciec-dyrektor.de/ to już wiecie, że jest to żarcik i nie należy się obruszać na “pazerność” Radia Maryja.

#61 Fake news: Przełom! Wynaleziono lek na koronawirusa

Zanim za sprawą pracy Demagoga post zawierający artykuł “Ogromny przełom. Wynaleziono lek na koronawirusa!! [PILNE]” został oznaczony jako “częściowo fałszywa informacja” (a sam artykuł ostatecznie usunięty ze strony źródłowej) tylko za pośrednictwem dwóch fanpage'ów na Facebooku “Bijemy Rekord Polubień Dla Jana Pawła II” (520 tys. obserwujących) oraz  “Kibicujemy Polskiej Reprezentacji” (12 tys. obserwujących) został przekazany dalej ponad 2 tysiące razy. 

Jeśli natrafiliście na artykuł i zdążyliście zapoznać się z jego treścią to niestety mogliście zostać wprowadzeni w błąd. Badania nad leczeniem COVID-19 (czyli choroby spowodowanej przez wirusa) wciąż trwają. Artykuł odnosił się do sposobu leczenia za pomocą leku Tocilizumab i wyników badań, które są wstępne i nierecenzowane. Co więcej niewielka grupa pacjentów, którym aplikowano lek, była jednocześnie leczona innymi metodami.

-----------------------------------------31.03-------------------------

#60 Fake News:  Koronawirus nie zagraża uczestnikom zgromadzeń religijnych

W wywiadzie dla Telewizji Trwam ksiądz Tadeusz Guz stwierdził, że kapłan nie może zarazić nikogo koronawirusem, ponieważ ma “konsekrowane dłonie” oraz “umyte w sensie nadprzyrodzonym”. Dodaje również, że żadne udzielanie komunii świętej do ust nie zagraża roznoszeniem jakichkolwiek wirusów, bo to jest akt święty.  Ksiądz podsumowuje, że msza święta jest aktem świętym, więc nie jest miejscem, przestrzenią, czasem rozprzestrzeniania wirusów. 

To bardzo szkodliwa bzdura a kapłan jak każdy człowiek może przenosić wirusa. Podobnie jak kościół jest przestrzenią gdzie koronawirus może się “ukrywać”. Wojownicy Klawiatury odnosząc się do tej “informacji”,  przypominają, że tylko we Włoszech zmarło 50 księży.

#59 Fake News: Hiszpański lekarz informujący o odłączaniu pacjentów od respiratorów

Na serwisie Wykop.pl pojawił się film przedstawiający płaczącego mężczyznę, który został opisany jako hiszpański lekarz. Rozpacza on, że osoby powyżej 65 roku życia muszą być odłączane od respiratorów, bo tych jest po prostu za mało. Film wykopało ponad 2 tysiące użytkowników. 

Serwis  Fakenews.pl prześwietlił osobę z filmu i okazało się, że na publicznej liście członków opublikowanej przez hiszpańską kolegialną organizację medyczną nie ma takiego lekarza. Poza tym informacja o odłączaniu osób powyżej 65 roku życia w Hiszpanii są fałszywe. Potwierdziło to Ministerstwo Zdrowia Hiszpanii. Nie brakuje również respiratorów, o czym informuje dyrektor naczelny infrastruktury sanitarnej wspólnoty madryckiej, Alejo Miranda de Larra za pośrednictwem Twittera.  

Fake news o odłączaniu osób powyżej 65 wziął się prawdopodobnie z dokumentu Grupy Roboczej Bioetyki Hiszpańskiego Stowarzyszenia Medycyny Ratunkowej (Semicyuc) i Hiszpańskiego Stowarzyszenia Medycyny Internistycznej (SEMI).  Autorzy tego dokumentu rekomendują, że wobec pacjentów w stanie krytycznym, z dodatkowymi innymi patologiami, powinno ratować się tych, którzy odniosą większą korzyści z terapii. Przy czym wiek nie może być jedynym elementem oceny stanu zdrowia. 

#58 Fake news: Wagon przewożący koronawirusa

Wiedzieliście, że koronawirusa transportuje się pociągami? I jeśli właśnie wyobrażaliście sobie scenę niczym z dreszczowca: pociąg osobowy pełny ludzi, w którym ktoś nieoczekiwanie kicha - to jesteście w błędzie!

W sieci pojawiło się zdjęcie przedstawiające wagon pociągu towarowego, na którym widnieje napis “COVID-19’. Pociąg miał być widziany na przejściu granicznym w Terespolu i przewozić koronawirusa. I jak dalej nie wierzycie? I bardzo dobrze - Fakenews.pl przyjrzal się tej sprawie sprawie i okazało się, że zdjęcie jest fotomontażem. Nie ma wagonu o takim oznaczeniu. 

#57 Ostrzeżenie:  uwaga na maile phishingowe imitujące te wysyłane od Wirtualnej Polski

CERT Polska ostrzega przed nową (kolejną już….) kampanią phishingową. Przestępcy podszywają się pod Wirtualną Polskę informując o konieczności zaakceptowania nowego regulaminu, do czego potrzebne jest zalogowanie się na własne konto  - oczywiście przez link podany przez “zawsze pomocnych i uprzejmych hakerów”.  

Co się stanie jak to zrobisz? Całe szczęście nie ty, ale twój komputer zostanie zainfekowany za pomocą złośliwego oprogramowania. Więc - jeśli nie chcesz stracić dostępu do swojej poczty oraz aby Twój komputer dostał zadyszki, uważaj na podejrzane maile i ich zawartość.

#56 Fake news: W Sejmie rozdawano przeterminowane maseczki

Posłanka Małgorzata Prokop-Paczkowska z Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy napisała na Twitterze, że w Sejmie rozdawano przeterminowane maseczki publikując na dowód swojego odkrycia zdjęcia -  z widoczną datą 18 marca 2019. 

Demagog prześwietlił maseczkowy skandal i okazało się jednak, że data zlokalizowana na maseczce była datą produkcji a nie datą ważności, a maseczki są ważne przez 60 miesięcy od momentu wyprodukowania.

#55 Fake news: Włoski ksiądz oddał przed śmiercią respirator innej osobie

Bardzo dużo emocji wzbudzają zawsze bohaterowie ratujący niewinne istnienia, nawet kosztem swojego życia. Tym razem sieć obiegła informacja jakoby włoski  ksiądz miał oddać innej osobie respirator do którego lekarze chcieli go podłączyć, aby uratować mu życie.

Sprawę zdemaskował Demagog - okazało się, że duchowny w ogóle nie był podłączony do respiratora, ze względu na inne schorzenia. 

-----------------------------------------30.03-------------------------

#54 Fake news: Pandemia zdarza się w latach 20-tych każdego wieku

Grafika przedstawiająca okres występowania różnych chorób: dżumy (1720), cholery (1820), hiszpanki (1920) i koronawirusa (2020) zanim została wykryta i oznaczona jako fałszywa przez weryfikatorów AFP, zyskała niemałe zainteresowanie na Facebooku i została przekazana 230 razy. 

Jak wskazują weryfikatorzy “ogniska epidemii wymienione w grafice są opisane niedokładnie, albo zgoła fałszywie.” 

#53 Ostrzeżenie: “CHINY OSZUKAŁY CAŁY ŚWIAT! Brawo CHINY.” 

Jak bardzo uwielbiacie łańcuszki internetowe? A dostaliście już ten?:

“Dla tych, którzy jeszcze nie zrozumieli, co się dzieje! Co Chiny otrzymały w ciągu ostatnich trzech miesięcy: <tutaj następuje 19 punktów z osiągnięciami Chin> Podczas gdy cały świat zmaga się z fikcyjną pseudo-epidemią KORONAWIRUSA (COVID-19), przejęły kontrolę nad całym światem! Z powyższych informacji wynika, że kierownictwo i parlamenty wszystkich krajów na świecie znalazły się pod całkowitą kontrolą Chin, wykorzystując najnowsze technologie, które są głównie produkowane w ich kraju i od wielu lat dostarczane na całym świecie. Póki Rosja, USA i Europa decydowały, kto zdominuje świat, Chiny zasiadły w fotelu królewskim”. 

Oczywiście, każdy punkt ma nam udowodnić, że Chiny w czasie pandemii zdominowały świat. Mamy nadzieję, że podobnie jak my, nienawidzicie łańcuszków…...

#52 Fake news: Koronawirus to środek do zmniejszenia populacji Ziemi

Teorie spiskowe mają się dobrze i stale zasilają nasze media społecznościowe w niezbędną dozę absurdu. Kolejnym "obalającym spiski" artykułem, w którym upchnięte zostały chyba wszystkie możliwe teorie - od udowadniania, że pandemia nie jest pandemią (na podstawie znanych tylko autorom definicji), rzekomo wynalezionej szczepionki (oczywiście blokowanej przez USA) po przymusowe szczepienia, pod pozorem których będą wstrzykiwane nam nanochipy. 

No więc artykuł, który bardzo mocno wypunktował Demagog  w swojej analizie, na razie występujący pod tytułem “COVID-19 – ŚMIERTELNA BROŃ USA. PLAN ZMNIEJSZENIA POPULACJI ZIEMI I ID2020” zawiera obalone już teorie spiskowe:

  • fałszywa pandemia,
  • rzekome wynalezienie szczepionki na Kubie,
  • rzekoma przeprowadzona analiza rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2,
  • Ukraina jako miejsce testowania nowych wirusów na ludności.

Post, zawierający przekierowanie do artykułu, jest już niedostępny, ale na moment wykrycia go przez Demagoga został przekazany 147 razy. 

#51 Ostrzeżenie: oferta dostarczenia produktów od producenta sprzętu ochronnego

Rzecznik Ministra-Koordynatora Służb Specjalnych Stanisław Żaryn ostrzega za pośrednictwem Twittera o wykrytej przez ABW kampanii phishingowej. Jeśli więc, otrzymałeś e-maila od “spółki inwestycyjnej Sagrma-Group”, która zajmuje się produkcją sprzętu ochronnego, a w mailu jest mowa o ofercie dostarczenia produktów w hurtowych ilościach - NIE klikaj w załączniki! 

Co się stanie jak klikniesz? To co zawsze, wykradzione zostaną Twoje loginy i hasła albo zaszyfrowany zostanie dysk a Ty dostaniesz “uprzejmą prośbę” o zapłacenie okupu. 

#50 Ostrzeżenie: Zadłużenie w Urzędzie Skarbowym i blokada możliwości udziału w “tarczy antykryzysowej”

Wczoraj pisaliśmy o fałszywych sms o zaległościach w ZUS …. a teraz cyberprzestępcy próbują złapać przedsiębiorców na fałszywe zadłużenie w Urzędzie Skarbowym. Strona przygotowana przez przestępców, niemal perfekcyjnie imituje stronę gov.pl i przekierowuje swoją ofiarę do fałszywego panelu płatności PayU. 

No więc …. nie daj się okraść ! 

Treść wiadomości brzmi tak ….. (cóż za subtelne groźby): 

“Z tytułu wprowadzenia tarczy antykryzysowej od dnia 01.04.2020 informujemy Państwa o przeterminowanym zadłużeniu w Urzędzie Skarbowym na kwotę 7.20 PLN. 

W racji występującego zadłużenia, nie możemy zaoferować Państwu udziału w ww. tarczy antykryzysowej. Spłata kwoty 7.20 odblokuje możliwość:

  • Odroczenia składek ZUS (dotyczy samozatrudnionych)
  • Zawieszenia rat kredytów gotówkowych i hipotecznych 
  • Dofinansowanie zatrudnienia

Brak reakcji na to wezwanie spowoduje od kwietnia zmniejszenie wynagrodzenia o 60% / wymagalność  płatności składek ZUS (dotyczy samozatrudnionych) / wymagalność spłacenia rat kredytów. 

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zachęca do skorzystania z ulg.”

-----------------------------------------27.03-------------------------

#49 Fake news: Polska skonfiskowała prywatnej firmie 10 tys. litrów płynu do dezynfekcji

Norweski portal informacyjny podał informację, że Polska skonfiskowała 10 tys. płynu dezynfekującego prywatnej firmie Norenco Polska, który miał zostać wysłany do Norwegii. Prezes firmy zapytany przez polskie media nie potwierdza tej informacji oraz stwierdza, że informacja jest fałszywa a do konfiskaty płynu nie doszło.

Sytuację wyjaśnia oficjalny komunikat firmy zamieszczony na Facebooku, w którym Norenco Polska pisze, że przesłała zapytanie do wojewody o możliwość wysyłki produktu. Otrzymała jednak odpowiedź negatywną. Komunikat zakończony jest jasnym stwierdzeniem, że nie zatrzymano ani nie skonfiskowano żadnego towaru.

Sprawę skomentowało również Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które podkreśliło, że obecnie wprowadzono czasowe ograniczenie możliwości wywozu produktów tego typu z terytorium Polski. Jest to możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, po uprzednim uzyskaniu zgody wojewody. 

#48 Fake news: Niedoświadczeni lekarze z Włoch na zdjęciu

Na Wykopie dużą popularność zyskał wczoraj post, który prezentował zdjęcie pięciu osób w maseczkach. Wykopowicz, który je zamieścił sugerował, że są to niedoświadczeni włoscy lekarze, którzy nie potrafią odpowiednio założyć maseczek. Na zdjęciu jednak nie ma pracowników służby zdrowia. Materiał prześwietlili “Wojownicy klawiatury” i ustalili, że, osoby, które się tam znajdują to prezydent Ligurii, dyrektor Fratelli Consulich, przedstawiciel spółki China Cosco Shipping oraz przedstawiciel włoskiej filii China Cosco Shipping. 

#47 Ostrzeżenie: Zadłużenie z tytułu składek ZUS i blokada dopłaty z “tarczy antykryzysowej” 

Który biznesmen nie drży czytając słowa “ZUS” i “dopłaty”? Tym razem przestępcy próbują złapać przedsiębiorców na tzw. “Tarczę antykryzysową” ... no więc uznajcie za fałszywego sms o treści “Doplata z tarczy antykryzysowej w kwocie 2000 PLN nie jest mozliwa z powodu zadluzenia w ZUS. Splac 3.71 PLN i otrzymaj dodatek. https://in-post[.]org/zus”. Link prowadzi do fałszywego panelu płatności PayU. 

CERT Polska umieścił już domenę na swojej liście ostrzeżeń a Wy już wiecie …. nie klikacie w link. 

------------------------------------26.03---------------------------------------------

#47 Ostrzeżenie: Obowiązkowe szczepienia na koronawirusa

Ministerstwo Zdrowia za pośrednictwem Twittera ostrzega przed kolejną próbą wyłudzania płatności. SMS o treści „RP informuje o obowiązkowych szczepieniach na koronawirusa. Szczepienia zaczna sie 20.03.2020. Koszt 10 zł, opłac aby uniknac kolejek https://nfz582.com/4572” jest fałszywy.

Ach Ci przestępcy …. dalej próbują. Nie dajcie się nabrać!

#46 Fake news: We Włoszech nikt nie zmarł na koronawirusa

Wideo z nagraniem włoskiego lekarza Matteo Basserati (postać jest autentyczna i w rzeczywistości jest wirusologiem), który jest jednocześnie dyrektorem szpitala, pojawiło się w mediach społecznościowych i zyskało niemałe zainteresowanie. 

Co więcej sama wypowiedź Basserati jest autentyczna (bez wstępu dorobionego na potrzeby “spiskowe”). Tylko, że jest to wideo nagrane 26 lutego, czyli w czasie, kiedy we Włoszech rzeczywiście było zaledwie 11 zgonów. Postać włoskiego lekarza została prześwietlona przez serwis Demagog i okazuje się, że obecnie Basserati zmienił swoje podejście do panującej pandemii i zaleca przestrzeganie zasad kwarantanny.  

#45 Ostrzeżenie: Płatność za dezynfekcję przesyłki

I znowu ten stary numer….. “Z powodu dezynfekcji przesylka nr 002877399111 wymaga dopaty 1.20 PLN. Oplac aby otrzymac dostawe. https://in-post.net/1”.  Płatność jak zwykle idzie na konta "ciężko pracujących" przestępców.

Ps. wiecie już co robić z takimi wiadomościami…

#44 Fake news: Wojsko przeprowadzi dezynfekcję ze śmigłowców

Napotkaliście już na wiadomość: 

“Cześć. Nie wiem czy oglądacie teraz TVP Info, ale właśnie w tym momencie minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak informuje, że w dniu dzisiejszym w godzinach 23.00 - 5.00 na terenie Polski wojsko przeprowadzi dezynfekcję ze śmigłowców więc zamknijcie okna”?

W jednym wariancie występuje ona z prześmiewczym filmikiem, na którym widać niezidentyfikowany spray “psikający” na panoramę miasta nocą (romantycznie!) ale niestety wersja skrócona - czyli niezawierającą filmiku (co całkowicie zmienia sens postu) zaczęła się już pojawiać na grupach “spiskowych”. 

Bądź co bądź teraz już wiecie - to fake. Ministerstwo Obrony Narodowej na wszelki wypadek zdementowało już informację o rzekomych opryskach.

------------------------------------25.03---------------------------------------------

#43 Fake news: Polska nie przepuściła rosyjskich Ił-76 z pomocą dla Włoch

Rosyjski Sputnik poinformował, że samoloty z pomocą humanitarną dla Włoch musiały lecieć okrężną drogą, ponieważ Polska nie przepuściła ich przez swoją przestrzeń powietrzną.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych poinformowało na Twitterze, że strona rosyjska nie wystąpiła o zgodę na wlot w polską przestrzeń powietrzną, dlatego też zarzut o brak zgody ze strony Polski jest bezpodstawny i nieprawdziwy.

Pomimo nadzwyczajnej sytuacji związanej z epidemia i ograniczeniami w ruchu pasażerskim, cała reszta dozwolonej komunikacji odbywa się bez zakłóceń. Nie ma też wpływu na funkcjonowanie Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, lotów General Aviation, wykonywanych przez służby porządkowe i ratownicze. Ponad Polską przelatują też bez żadnych ograniczeń samoloty rosyjskie, czego dowodem jest choćby dzisiejszy lot Aerofłotu z Moskwy do Rzymu, którego trasa przebiegała nad Polską - potwierdza Juliusz Sabak, ekspert Defence24.pl. 

Więcej o rzekomym polskim ataku na rosyjską pomoc humanitarną przeczytasz w artykule Polska nie blokuje rosyjskich lotów humanitarnych do Włoch. Koronawirus narzędziem propagandy Kremla [KOMENTARZ]

#42 Fake news: W Wejherowie odbyła się droga krzyżowa, na którą przyszły tłumy wiernych

Na Facebooku dużą popularność zyskała informacja poparta zdjęciem “wylewającego” się tłumu - uczestników drogi krzyżowej, która miała się odbyć w Wejherowie. Autor w treści postu domagał się interwencji Policji oraz oskarżał rzekomych uczestników uroczystości, że chcą doprowadzić do tragedii. 

Post, w momencie wykrycia go przez Demagoga (wygląda na to, że został on już usunięty) zyskał aż 2600 udostępnień i doczekał się licznych komentarzy - cieszył się zatem niemałym zainteresowaniem. Cały problem w tym, że zdjęcie mające stanowić “dowód” pochodziło z 2018 roku. 

#41 Fake news: 380 osób zaraziło się koronawirusem w Belgii podczas masowego seksu grupowego

Podobno w mediach najlepiej sprzedaje się seks, śmierć i pieniądze a ostatnio należy również dodać do tego koronawirusa. A co, gdyby tak połączyć seks i koronawirusa w jednej informacji? 

Informacja o bardzo krzykliwym tytule „380 osób zaraziło się koronawirusem w Belgii podczas masowego seksu grupowego” zyskała dość spore zainteresowanie w mediach społecznościowych, ale również pojawiła się na portalach internetowych tropiących skandale i upadek moralności. Demagog sprawdził i potwierdził - informacja, która powstała w polskich mediach bazowała na portalu satyrycznym i nie jest prawdziwa.

#40 Ostrzeżenie: Maseczki kupione przez Włochów w Polsce zostały zatrzymane na granicy [potrzebne jest spójne stanowisko polskiego rządu w tej sprawie]

Edit: Oficjalny profil Ambasady Włoch w Warszawie za pośrednictwem Twittera przekazał informację: “Dostawa maseczek do Włoch zostanie wkrótce zrealizowana bez większych problemów. Podziękowania dla polskich władz za współpracę w tych ciężkich dla Włoch chwilach.”

Jak podał włoski dziennik lastampa.it. transport z 23 tysiącami masek zakupionych dla włoskiego regionu Lakcjum został zatrzymany na granicy w Polsce. Informacja ta została umieszczona również na oficjalnym koncie regionu Lakcjum na Facebooku. 

Sprawa bez wątpienia stanowi bardzo delikatną kwestię, nie tylko w kontekście obecnej sytuacji w Polsce, ale również solidarności i pomocy w kryzysie. 

W niedzielę za pośrednictwem Twittera Ministerstwo Spraw Zagranicznych pojawiła się informacja dementująca te doniesienia. Jednak podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Sławomir Gadomski w przytoczonej wypowiedzi w ramach niedzielnego wydania “Wydarzeń” w telewizji Polsat miał potwierdzić informację o blokadzie, tłumacząc, że polskie służby postąpiły zgodnie z przepisami, ponieważ wraz z wprowadzeniem stanu epidemii wywóz takiego sprzętu jest zabroniony (w materiale Polsatu dostępny jest jedynie wycinek  wypowiedzi ministra).

Z oceną sytuacji pozostaje nam poczekać na spójne stanowisko polskiego rządu w tej kwestii

------------------------------------24.03---------------------------------------------

#39 Fake news: 15 lat za łamanie kwarantanny w Rumunii

Jak wskazuje Demagog, który przyjrzał się bliżej nowelizacji rumuńskiego kodeksu karnego, nie do końca informacja jest zgodna z dokonanymi zmianami. Nowelizacji dokonano w obszarze dwóch artykułów kodeksu, które odnosiły się do ukrywania przed funkcjonariuszem publicznym ryzyka zarażenia chorobą zakaźną, a także odnośnie łamania zasad kwarantanny i świadomego rozprzestrzeniania choroby zakaźnej. 

Zgodnie ze zmianami, świadome rozprzestrzenianie choroby zakaźnej przez osobę chorą będzie podlegać karze pozbawienia wolności do 7 lat. Natomiast kara, która może wynosić do 15 lat pozbawienia wolności odnosi się do osób, które świadomie rozprzestrzeniały chorobę zakaźną w wyniku czego śmierć poniesie przynajmniej jedna lub więcej osób.

#38 Fake news: W czasie kwarantanny uruchomiono 100 anten 5G w Trójmieście

Informację o rzekomym uruchomieniu “100 anten 5G w Trójmieście” opublikowała na Facebooku strona “Stowarzyszenie Prawo do Życia Prawda” (obecnie na fanpejdżu pojawiła się informacja, że spotkali się z przejawami cenzury). Pomimo, że post został już oznaczony przez Facebooka jako informacja nieprawdziwa (dzięki pracy Demagog.org.pl) i spotkał się z umiarkowanym odzewem (53 reakcje i 86 udostępnień) warto podać dalej - jest to informacja wprowadzająca w błąd. Dowodem na rzekome działania firmy PLAY w tym zakresie miał być artykuł, który jednak opublikowany został w grudniu 2019 roku. 

------------------------------------23.03---------------------------------------------

#37 Fake news: Koronawirus sprowadzi zagładę na świat

Skutki koronawirusa na pewno będą dotkliwe, ale z pewnością nie doprowadzą do apokalipsy, a świat nie zamieni się w postnuklearne pustkowia z gry Fallout czy cyklu filmów o Mad Maksie - tak jak przedstawiają to rosyjskie media.

#36 Fake news: Nostradamus przewidział wybuch koronawirusa

Nostradamus jak się okazuje przewidział wiele…. w tym również wybuch koronawirusa. No cóż, nie chcemy wchodzić w polemikę odnośnie jego paranormalnych zdolności jednak mamy w zanadrzu jeden fakt. O tym, że to właśnie Chiny mogą się stać epicentrum kolejnej światowej pandemii, pisali już kilka lat temu w publikacjach NAUKOWYCH eksperci.

 #35 Fake news: Przemysł farmaceutyczny wyolbrzymia zagrożenie 

Przemysł farmaceutyczny wyolbrzymia zagrożenie związane z epidemią koronawirusa żeby podnieść sprzedaż swoich produktów. Hmm… każdy z nas ma możliwość weryfikacji statystyk zakażonych i zmarłych oraz przekonania się czy to wyolbrzymione zagrożenie. 

#34 Fake news: WOŚP odmówiło wsparcia walki z koronawirusem

W sieci pojawił się rzekomy screen posta z którego wynika, że szef Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Jerzy Owsiak po “burzliwej dyskusji” w sztabie generalnym WOŚP podjął decyzje o wycofaniu się z wcześniejszej deklaracji przekazania kwoty 183 mln zł zebranych podczas 28 finału na rzecz walki z koronawirusem. Jest to fałszywa informacja. Celem zbiórki podczas tegorocznego finału było zapewnienie najwyższych standardów diagnostycznych i leczniczych w dziecięcej medycynie zabiegowej. Co więcej WOŚP nie może przekierować tych pieniędzy na walkę z koronawirusem ze względów prawnych. 

Orkiestra zapewnia, że wspomaga walkę z pandemią w inny sposób - m.in. poprzez pomoc dla seniorów czy zapewniając rozrywkę dla dzieci i młodzieży.

#33 Fake news: Wstrzymanie oddechu nie sprawdzi czy masz koronawirusa

Pojawiły się informacje z nowymi zaleceniami “ekspertów” z Tajwanu. Zgodnie z nimi wzięcie głębokiego wdechu i wstrzymanie powietrza na 10 sekund pozwala stwierdzić obecność koronawirusa. To wierutna bzdura. Jedynie wyspecjalizowane laboratoria mogą potwierdzić obecność patogenu.

#32 Fake news: Wybielacz lekiem na koronawirusa (sic!)

Jedna z popularnych teorii twierdzi, że przed zachorowaniem można ochronić się pijąc wybielacz - domorośli “specjaliści” wciąż spierają się co do wyznaczenia odpowiedniej dawki specyfiku. Zdecydowanie odradzamy picie wybielacza, który może mieć tragiczne skutki zdrowotne.

#31 Fake news: Czosnek ochroni przed koronawirusem

Czosnek jest zdrowy i może posiadać pewne właściwości antybakteryjne. Nie ma jednak dowodów na to, że jego spożywanie uchroniło ludzi przed nowym koronawirusem – informuje WHO. Zjedzenie znacznej ilości czosnku może jednak spowodować, że inni będą trzymali pewien dystans od Ciebie :)

#30 Fake news: Alkohol zawsze skutecznym środkiem do dezynfekcji

Skuteczne środki do dezynfekcji muszą zawierać co najmniej 60 proc. alkoholu - rekomenduje Główny Inspektorat Sanitarny. Żel antybakteryjny sporządzony z wódki z 40 proc. zawartością alkoholu będzie po prostu nieskuteczny.

#29 Fake news: Fałszywe zdjęcia śpiących włoskich lekarzy

W Internecie krążą fotografie przedstawiające zmęczonych włoskich lekarzy śpiących dosłownie - gdzie popadnie. Pomimo tego, że z pewnością włoscy pracownicy służb medycznych są zmęczeni to samo zdjęcie zostało opublikowane w Internecie już kilka lat temu.

#28 Fake news: Włoskie wojsko tłumi bunt więźniów

Włoskie pojazdy opancerzone miały się pojawić na ulicach Foggi w celu zdławienia buntu więźniów. Podobna sytuacja miała mieć również miejsce w Palermo. Jedynym prawdziwym elementem tej historii jest fakt, że włoskie wojsko faktycznie pojawiło się w Palermo. Kolumna pojazdów wracała z ćwiczeń z Sardynii. Nie miało to jednak żadnego związku z koronawirusem.

#27 Fake news: Pokaz solidarności włoskich sił powietrznych

W mediach społecznościowych pojawił się film na którym obserwujemy przelot włoskich samolotów, które wypuszczają dym w barwach włoskiej flagi. Wiele osób odebrało ten pokaz jako wyraz solidarności dla ofiar koronawirusa. Okazuje się jednak, że wideo pochodzi z pokazów lotniczych Jesolo Air Show z 2019 roku. 

------------------------------------18.03---------------------------------------------

#26 Fake news: Zwierzęta domowe należy uśpić, aby się nie zarazić

Brak jest dowodów, że zwierzęta domowe mogą przenosić koronawirusa SARS-CoV-2, który powoduje COVID - 19 przypomina KPRM. 

#25 Fake news: Zarażenie wirusem oznacza wyrok śmierci 

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przypomina, że u ponad 80 proc. pacjentów przebieg choroby jest łagodny. Szczególną uwagę należy zwrócić na osoby starsze z obniżoną odpornością oraz osoby z chorobami przewlekłymi.

#24 Fake news: Częste picie wody (i alkoholu) zwalcza koronawirusa

Woda jest dobra, to prawda - eksperci zalecają, aby pamiętać o regularnym uzupełnianiu płynów. Jednak picie wody, w żaden sposób nie chroni przed zakażeniem koronawirusem. 

Przypominamy o rekomendacjach https://www.gov.pl/web/koronawirus/porady

Ps. Nie, picie alkoholu nie chroni przed wirusem. Alkohol obniża odporność organizm - przypomina KPRM

#23 Fake news: Radio RMF FM poinformowało o zamknięciu granic województw w Polsce

Nie, nic takiego nie miało miejsca a strona rmf-24.pl nie jest prawdziwą stroną serwisu internetowego RMF 24. Polska Policja poinformowała, że prowadzone są obecnie czynności mające na celu ustalenie sprawców. Zawsze upewnij się, że strona, z której korzystasz jest tą autentyczną - pierwszy odruch? Zerknij na jej adres! 

#22 Ostrzeżenie: Fałszywa zbiórka funduszy na służbę zdrowia, aby wspomóc ją w walce z koronawirusem

Chcesz pomóc? To zapytaj swoich sąsiadów czy nie potrzebują pomocy, ale na pewno nie przelewaj pieniędzy na nieprawdziwą zbiórkę pieniędzy - no chyba, że chcesz wspomóc finansowo przestępców :) Fałszywa zbiórka dostępna jest (mamy nadzieję, już niedługo) pod adresem hxxps://pomoc[.]sie-pomaga[.]net/koronawirus?SS52 . 

Ps. cyberprzestępcy naprawdę potrzebują twoich pieniędzy - zapewne już za chwilę powstanie nowa zbiórka pod zmienionym adresem. 

#21 Fake news: Porwanie dziecka ze szpitala zakaźnego w Warszawie

Nie, nic takiego nie miało miejsca. Jest to kolejny krzykliwy tytuł mający na celu zachęcenie do kliknięcia a potem zalogowania się do swojego konta na Facebooku, aby przeczytać treść artykułu. W ten sposób przekażemy nasze dane logowania przestępcom. Wiesz co robić! - nie dać się nabrać! Domena warszawa-info24[.]pl już jest w trakcie blokowania przez CERT_Polska, jednak zapewne już za chwilę przestępcy założą nową.

------------------------------------17.03---------------------------------------------

#20 Fake news: Ustawa o koronawirusie spowoduje, że wszyscy obywatele będą szczepieni

Nie ma obecnie szczepionki na koronawirusa. Pierwsze z nich są dopiero w fazie początkowych testów.

#19 Ostrzeżenie: Ministerstwo Zdrowia NIE rozsyła SMS-ów dotyczących wsparcia żywieniowego w związku z epidemią koronawirusa. 

Cyberprzestępcy kochają SMS-y :) Zwłaszcza te za pomocą których, proszą nas o przelanie pieniędzy na swoje konta. Jeśli dostaliście SMS o następującej treści: “zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Zdrowia dla każdego obywatela przysługuje wsparcie żywieniowe w związku z epidemią Koronawirusa (...) W celu otrzymania świadczenia prosimy o potwierdzenie danych osobowych poprzez profil zaufany” [pisowania oryginalna] – również go skasujcie.

To oszustwo, które ma na celu zmusić osoby do zalogowania się na podany przez przestępców link i przekazania im danych.

#18 Ostrzeżenie: Rząd nie zabierze twoich pieniędzy

Otrzymałeś SMS z linkiem przekierowującym do płatności o treści “Informujemy, iz zgodnie z specustawa dt. koronawirusa Panstwa srodki na rachunku zostaja przekazane do rezerw krajowych NBP. Zaloguj sie, aby zatrzymac 100PLN” lub “zgodnie z specustawa dt. koronawirusa wszyscy obywatele RP beda szczepieni. Z refundacja koszt wynosi 70 PLN. Oplac, aby uniknac kolejek” [pisowania oryginalna]? Po prostu go skasujcie i nie klikajcie w link!

#17 Ostrzeżenie: Sensacyjne nagłówki pochodzące z wątpliwych domen!

CERT Polska ostrzega przed atakiem mającym na celu pozyskanie dostępu do konta Facebook i wyłudzanie kodów BLIK od znajomych, tym razem ze scenariuszem informacji o koronawirusie. Złośliwe domeny używane w atakach to:

  • koronawirusnews[.]com.pl, 
  • e-koronawirusnews[.]pl, 
  • koronawirusnews[.]net.pl,
  • ikoronawirusnews[.]pl.

#16 Ostrzeżenie: Uwaga na fałszywe mapy przedstawiające kierunki rozprzestrzeniania się koronawirusa 

Cyberprzestępcy do swoich celów zaczęli korzystać również z interaktywnych map - takich, które pozwalają śledzić rozprzestrzenianie się nowego patogenu. Fałszywe wersje umożliwiają wykradanie danych użytkowników - w tym hasła, numery kart kredytowych oraz inne informacje, które jako użytkownicy zapisujemy w przeglądarkach internetowych. 

Dla hakerów nie ma świętości, dlatego zwracajmy również uwagę na maile wysyłane rzekomo przez międzynarodowe organizacje i zachęcając ofiary do kliknięcia w link, który pozwala im zainstalować złośliwe oprogramowanie na twoim urządzeniu.

#15 Ostrzeżenie: “Mikrorachunek podatkowy jest zadłużony w kwocie 2,44 PLN”

Uwaga przedsiębiorcy - nie dajcie się nabrać na fałszywe SMS-y z zadłużeniem waszego rachunku, które rzekomo wysyła Ministerstwo Finansów. Nie klikaj w link i nie wpłacaj żadnej kwoty. Resort finansów podkreśla, że nie wysyła SMS-ów o takiej treści.

#14 Ostrzeżenie: Uwaga na witryny lub strony, które podają nieprawdziwe dane odnośnie liczby zarażonych

Pamiętaj o weryfikacji źródła, pozwoli Ci to uniknąć szerzenia nieprawdziwych informacji i wzmocnienia niepokoju, wywołanego przez nieprawdziwe informacje. Chcesz sprawdzić, ile osób w twoim regionie zachorowało? Oficjalne dane odnośnie liczby zakażonych podawane są w formie przejrzystej mapy na stronie https://www.gov.pl/web/koronawirus/wykaz-zarazen-koronawirusem-sars-cov-2

#13 Fake news: Test na koronawirusa można wykonać domowymi sposobami

Pudło! Test na obecność wirusa może przeprowadzić tylko placówka medyczna.

#12 Fake news: Wirus może przenosić się za pomocą żywności

Zgodnie z aktualną wiedzą nie ma dowodów na to, że żywność może być źródłem lub pośrednim ogniwem transmisji wirusa - twierdzi Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). 

Dokładna obróbka termiczna niszczy wirusa, ponieważ ten ulega zniszczeniu po zastosowaniu odpowiedniej kombinacji czasu i temperatury (np. 60stC przez 30 min). Zgodnie z informacją przekazaną przez Głównego Inspektora Sanitarnego w przypadku mięsa, produktów surowych, typowa obróbka cieplna eliminuje zanieczyszczenie mikrobiologiczne.

#11 Fake news: Należy zrobić duże zapasy żywności, ponieważ może jej zabraknąć 

Nie! W Polsce nie zabraknie żywności. Jesteśmy jednym z największych producentów żywności w Europie - przypomina w oficjalnym komunikacie rząd. Wszystkie sklepy spożywcze, drogerie i apteki są otwarte – również te w galeriach i centrach handlowych.

#10 Fake news: Warszawa zostanie otoczona kordonem sanitarnym 

“Nie! Nie ma żadnej decyzji o zamykaniu Warszawy” - przypomina rząd. 

#9 Ostrzeżenie: Nie kupuj produktów rzekomo zapobiegających zakażeniu koronawirusem w sieci 

Nieuczciwi sprzedawcy, którzy wykorzystując panikę i strach przed wirusem za pośrednictwem znanych portali aukcyjnych, próbują handlować produktami, które w żaden sposób nie chronią przed zakażeniem tym patogenem. Przypominamy o rekomendacjach odnośnie higieny osobistej i środkach zapobiegania zarażeniu zawartych na stronie  https://www.gov.pl/web/koronawirus/porady

Allegro również podjęło działania w tym zakresie i tymczasowo zabroniło używania słowa „koronawirus” w tytułach ofert zamieszczanych na platformie. Cyberprzestępcy za pośrednictwem fikcyjnych witryn internetowych oferują między innymi fałszywe szczepionki lub maski ochronne. Nie daj się nabrać! 

Rosnąca popularność maseczek higienicznych skłoniła niektórych cyberprzestępców do tworzenia fałszywych sklepów internetowych oferujących ten coraz bardziej deficytowy towar. Klienci poszukujący tego produktu w Internecie powinni uważnie sprawdzać dane podmiotów oferujących zakupy. Szczególną uwagę zwrócić należy np. na ograniczenie możliwości dokonania płatności jedynie do wykorzystania usługi PayPal - utrudnia to dokonanie reklamacji. 

#8 Fake news: Witamina C i szklanka wody lekarstwem na koronawirusa

Chiński profesor Chen Horin, który ma pracować w Szpitalu Wojskowym w stolicy Chin, a który jest głównym “źródłem” informacji odnośnie skuteczności szklanki ciepłej wody z sokiem z cytryny - po prostu nie istnieje. Również jego złote rady odnośnie picia szklanki wody z plasterkiem cytryny nie uratują Twojego życia. Pan profesor wcześniej znany z dawania „dobrych” aczkolwiek nieskutecznych rad odnośnie leczenia nowotworów, powrócił - nie daj się nabrać i tym razem!

#7 Fake news: Koronawirus to przykrywka do wprowadzenia sieci 5G

Nie, epidemia nie miała przykryć narastającego kryzysu zdrowia publicznego po uruchomieniu komercyjnej sieci 5G w Chinach. Po pierwsze nie stwierdzono żadnego kryzysu zdrowia publicznego ze względu na technologię 5G. Po drugie prowincja Wuhan nie jest liderem we wdrażaniu tej technologii. W innych miejscach, gdzie sieć jest zdecydowanie bardziej zaawansowana, epidemia nie występowała albo liczba przypadków była bardzo mała.

#6 Fake news: Chiny zbawcą w walce z koronawirusem 

Pomoc udzielona przez Chiny Włochom powinna zostać doceniona. Należy jednak pamiętać, o zachowaniu chińskich władz, które tuszowały informacje na temat wirusa oraz uciszały osoby, które próbowały o nim informować. Wcześniejsza reakcja mogłaby pozwolić uniknąć późniejszych problemów.

#5 Fake news: Unia Europejska NIE pomaga w walce z koronawirusem

Komisja powołała specjalny zespół ds. szybkiego reagowania na koronawirusa, który pomaga wyklarować potrzeby państw i ułatwić wymianę informacji. Unia Europejska przeznaczyła też na walkę z koronawirusem 37,3 miliarda euro. Polska będzie największym beneficjentem tego programu i otrzyma ponad 7,4 mld euro. 

Unia Europejska uruchomiła również system reagowania na dezinformację w związku z nasilającymi się kampaniami wykorzystującymi tematykę epidemii koronawirusa. Narzędzie to stanowi podstawowy element polityki UE wymierzonej przeciwko kampaniom z udziałem fake newsów. Głównym celem Wspólnoty jest ułatwienie wymiany rzetelnych informacji oraz promowanie wiarygodnych wiadomości w sieci.

#4 Fake news: Koronawirus to dzieło George Sorosa, Henry’ego Kissingera, Rotschildów i Rockefellerów oraz wielu innych 

Praktycznie za każdą klęskę i nieszczęście obwinia się powyższe postacie. Nikt spośród wymienionych osób nie ma żadnego interesu w wybuchu epidemii. Co więcej, panowie Soros i Kissinger znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka. 

#3 Fake news: Środki zapobiegawcze wprowadzane przez polski rząd są w rzeczywistości wprowadzeniem “policji sanitarnej” i realizowaniem założenia planu “stanu wojennego plus” 

Nie ma żadnej informacji o wprowadzeniu stanu wojennego, ani nawet o takim pomyśle! Środki bezpieczeństwa wprowadzone przez polski rząd mają na celu ograniczenie rozszerzania się epidemii i nie odbiegają od działań prowadzonych przez inne państwa UE. 

#2 Fake news: Koronawirus jest bronią genetyczną przeznaczoną wyłącznie do zwalczania mieszkańców Azji Centralnej

No cóż, wraz z przybyciem koronawirusa do Europy, teoria sama upadła…. 

#1 Fake news: Koronawirus to broń biologiczna wyprodukowana przez Amerykanów 

Zdaniem najważniejszych wirusologów wypowiadających się w przestrzeni publicznej SARS-CoV-2 powstał naturalnie - na styku człowieka i zwierząt będących najpewniej pierwotnymi nosicielami, - nie zaś w laboratorium. Co więcej, należy wsłuchać się w głosy ekspertów od broni biologicznej, twierdzących, że są bardziej zjadliwe i lepiej dostosowane do celów militarnych patogeny.  

Temat przestawiania wirusów jako broni biologicznej wyprodukowanej przez dane państwo jest stary jak świat. Rosjanie w ramach operacji Infektion w trakcie zimnej wojny starali się przekonać świat, że wirus HIV to amerykańska broń biologiczna. Jak widać pewne narracje stale powracają.

 SG / AK

CyberDefence24
CyberDefence24
KomentarzeLiczba komentarzy: 2
Olo
piątek, 27 marca 2020, 10:00

#1 Fake news: Koronawirus to broń biologiczna wyprodukowana przez Amerykanów - niestety ale to prawda. Wirus powstał w 2015 roku na University of North Carolina at Chapel Hill. Znamy też z nazwiska członków zespołu, to - Vineet D Menachery, Boyd L Yount Jr, Kari Debbink, Sudhakar Agnihothram, Lisa E Gralinski, Jessica A Plante, Rachel L Graham, Trevor Scobey, Xing-Yi Ge, Eric F Donaldson, Scott H Randell, Antonio Lanzavecchia, Wayne A Marasco, Zhengli-Li Shi & Ralph S Baric. I proszę teraz napisać że to nieprawda.

Olo
piątek, 27 marca 2020, 09:53

#6 Fake news: Chiny zbawcą w walce z koronawirusem - zarzuty o opóźnianie informacji są kłamstwem ponieważ mutacja chiñska występuje tylko na terenie Chin (a wcześniej tylko na terenie USA). Nie została rozprzestrzeniona na inne kraje.